मंगलबार, असोज १, २०८१, काठमाडौं। इन्द्र जात्रा काठमाडौं उपत्यकामा मनाइने एक महत्वपूर्ण पर्व हो, जुन वर्षेनी भाद्र महिनामा विशेष गरी काठमाडौंमा मनाइन्छ। यो पर्व इन्द्र, वर्षा र देवताको राजा, र यससँग सम्बन्धित अन्य धार्मिक र सांस्कृतिक कथाहरुको सम्मानमा मनाइन्छ।
इन्द्र जात्राको महत्त्वपूर्ण पक्षहरु
इन्द्रध्वज स्थापनास् यो जात्रा इन्द्रको सम्मानमा एउटा ठूलो ध्वज ९झण्डा० स्थापना गरेर सुरु गरिन्छ, जसलाई इन्द्रध्वज भनिन्छ। यो ध्वज हनुमान ढोका दरबार अगाडि स्थापित गरिन्छ।
कुमारी रथयात्रा इन्द्र जात्राको एक विशेष आकर्षण कुमारी रथयात्रा हो, जसमा जीवित देवी कुमारीलाई रथमा राखेर विभिन्न स्थानहरुमा घुमाइन्छ। कुमारीसँगै गणेश र भैरवको रथ पनि निकालिन्छ।
लाखे नाचस् इन्द्र जात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण विशेषता लाखे नाच हो, जसमा रातो मुखौटा लगाएर कलाकारहरूले परम्परागत नृत्य प्रदर्शन गर्छन्।
पुलुकिसी इन्द्र जात्राको अवसरमा पुलुकिसी एउटा हात्तीजस्तो संरचनाको पनि नृत्य गराइन्छ, जुन इन्द्रको हात्तीसँग सम्बन्धित मानिन्छ।
इन्द्रको कथास् यो पर्वसँग सम्बन्धित प्रमुख कथा इन्द्रले आकाशबाट आफ्नो आमाका लागि फूल ल्याउन पृथ्वीमा आउँदा कसरी बन्धक बनाइए भन्ने हो। पछि जब इन्द्रको वास्तविकता थाहा हुन्छ, उनलाई मुक्त गरिन्छ र वर्षा र समृद्धिको लागि प्रार्थना गरिन्छ।
इन्द्र जात्राको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व
इन्द्र जात्रा हिन्दू र बौद्ध दुवै समुदायले आ-आफ्नो तरिकामा मनाउँछन्। यो पर्व वर्षा, कृषि, समृद्धि र जीवनको प्रतीकको रुपमा पनि लिइन्छ। जात्राको समयमा काठमाडौंको वातावरण धेरै चहलपहलपूर्ण र रमाइलो हुन्छ, जसले धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक विविधतालाई उजागर गर्छ।
इन्द्र जात्रा काठमाडौंका बासिन्दा मात्र नभई देशभरका मानिसहरूको लागि आकर्षणको केन्द्र पनि हो।