दिगो आर्थिक-सामाजिक विकासको मोडल केवल किताबी सिद्धान्त मात्र नभएर हाम्रो जस्तो मुलुकका युवाहरूका लागि ‘अस्तित्वको आधार’ पनि हो। रामशरण ओली जस्ता सचेत युवाहरूको सोचलाई आधार मान्ने हो भने, दिगो विकास भनेको बाटो र बिजुली मात्र होइन, बरु स्थानीय स्रोत र सीपको बुद्धिमानी प्रयोग हो।
यहाँ दिगो विकासप्रति युवावर्गको चासो र विशेष गरी रामशरण ओली जस्ता युवाहरूको सम्भावित दृष्टिकोणलाई केही बुँदामा प्रस्तुत गरिएको छ:
१. रामशरण ओलीको सम्भावित विचार
“हाम्रो गाउँको विकास तब मात्र दिगो हुन्छ, जब यहाँका युवाले कोदालो समात्न लाज मान्दैनन् र सरकारले त्यो कोदालोको उचित मूल्य सुनिश्चित गर्छ। पवटीका डाँडापाखामा अर्गानिक खेती र पशुपालनको ठूलो सम्भावना छ। दिगो विकास भनेको सहर पस्ने लर्को रोकेर गाउँमै ‘उद्यमशीलता’ भित्र्याउनु हो। हामीलाई भ्यु-टावर होइन, स्थानीय उत्पादनलाई बजारसम्म जोड्ने चिस्यान केन्द्र (Cold Store) र कृषि सडक चाहिएको छ।”
२. युवावर्गको मुख्य चासोका क्षेत्रहरू
युवाहरूले अहिलेको विकास मोडलमा निम्न कुराहरू खोजिरहेका छन्:
- स्थानीय स्रोतको व्यवसायीकरण: बाहिरबाट सामान ल्याएर उपभोग गर्ने भन्दा पनि आफ्नै गाउँ-ठाउँका जडीबुटी, कृषि र पर्यटनलाई ‘ब्रान्ड’ बनाएर आम्दानी गर्ने मोडलमा युवाको जोड छ।
- प्रविधि र नवप्रवर्तन (Innovation): खेतीपाती होस् वा साना उद्योग, परम्परागत शैलीमा प्रविधि मिसाएर ‘स्मार्ट’ काम गर्ने युवाहरूको चाहना छ। जस्तै: अनलाइन मार्केटिङ र डिजिटल बैंकिङको प्रयोग।
- वातावरणीय सन्तुलन: विकास गर्दा डोजरले पहाड भत्काउने मात्र होइन, पानीका मुहान जोगाउने र वृक्षारोपण गर्ने ‘हरित विकास’ (Green Development) मा युवाहरू सचेत छन्।
- सामाजिक समावेशिता र न्याय: विकासको प्रतिफल मुठ्ठीभर मान्छेमा मात्र सीमित नभई समाजका पछाडि पारिएका वर्ग, महिला र अल्पसंख्यकमा पुग्नुपर्छ भन्नेमा युवाको कडा अडान छ।
३. अन्य केही युवाहरूको प्रतिनिधिमूलक भनाइ
- कृषि उद्यमी युवा: “हामीलाई अनुदान होइन, सस्तो ब्याजमा ऋण र बजारको ग्यारेन्टी चाहिन्छ। विकास भनेको विदेशी चामल खानु होइन, आफ्नै बाँझो खेत जोत्नु हो।”
- पर्यटन व्यवसायी युवा: “हाम्रो संस्कृति र प्रकृति नै हाम्रो सम्पत्ति हो। सिमेन्टका महल बनाउनु भन्दा पुराना घरलाई ‘होमस्टे’ बनाएर विदेशी भित्र्याउनु नै वास्तविक दिगो विकास हो।”
रामशरण ओली जस्ता युवाहरूले खोजेको दिगो विकासको मोडल भनेको ‘सोच स्थानीय, बजार विश्वव्यापी’ भन्ने हो। जबसम्म स्थानीय तहमा नीति निर्माण गर्दा युवाको पसिना र प्रविधिलाई समेटिँदैन, तबसम्म विकासको जग बलियो हुँदैन। युवाहरू अब ‘काम माग्ने’ मात्र होइन, ‘काम दिने’ मोडलको खोजीमा छन्।