सोलुखुम्बुको खुम्बु क्षेत्रमा जन्मिएका ३२ वर्षीय दावा शेर्पा (नाम परिवर्तन) को बिहान काठमाडौं वा पोखराको कोलाहलमा होइन, सिधै माइनस डिग्रीको चिसो हिमाली लजमा सुरु हुन्छ। बिहानको ठीक ५ बजे, जब लुक्ला वा मनाङको आकाश खुल्न थाल्छ, दावा आफ्नो न्यानो सिरक छोडेर जुरुक्क उठ्छन्। चिसोले हातगोडा कप्रिरहेका हुन्छन्, तर उनले आफ्नो दुःखलाई त्यही सिरकभित्रै दबाउनुपर्छ। बाहिर निस्किने बित्तिकै विदेशी पाहुनाहरूलाई देखेपछि उनको अनुहारमा एउटा फुरुङ्ग परेको मुस्कान छाउँछ र हात जोड्दै निस्किन्छ, “नमस्ते! गुड मर्निङ!”
यो नमस्ते केवल एउटा शब्द मात्र होइन, यो त दिनभरिको कठिन यात्राका लागि पाहुनाहरूलाई दिइने ऊर्जाको ओखती हो। कतिपय पर्यटक चिसोले टाउको दुख्यो भन्दै ओछ्यानबाट उठ्न मानिरहेका हुँदैनन्। त्यस्तो बेला दावा आफैँलाई जाडो भइरहेको भए पनि “यो चिसो त केही होइन, माथि अझै रमाइलो हुन्छ” भन्दै ढाडस दिन थाल्छन्।
ट्रेकिङ गाइडको जीवन बाहिरबाट हेर्दा जति रोमान्टिक र रमाइलो देखिन्छ, भित्री पाटो भने उत्तिकै जिम्मेवारी र भावनाले भरिएको हुन्छ। बाटोमा हिँड्दा हिँड्दै गलिसकेका, “म त सक्दिनँ, अब फर्किन्छु” भनेर रुन थालेका पर्यटकलाई “जस्ट फाइभ मोर मिनेट” भन्दै फकाउनु र उनीहरूको मनोबल बढाउनु दावाको दिनचर्या नै हो। भलै, त्यो पाँच मिनेट भनिएको बाटो काट्न कहिलेकाहीँ एक घण्टा लाग्छ। हिँड्दा हिँड्दै थाकेका पर्यटकलाई कहिले हिमालको इतिहास सुनाउने, कहिले जडीबुटी र चराचुरुङ्गीको बेलिबिस्तार लगाउने त कहिले जोकर बनेर हँसाउने काम पनि उनैले गर्नुपर्छ।
जब यात्रा थोराङ्ला पास वा एभरेष्ट बेस क्याम्प जस्ता चुनौतीपूर्ण ठाउँमा पुग्छ, तब सम्बन्धहरू गाइड र विदेशी पर्यटकमा मात्र सीमित रहँदैनन्। लेक लाग्ने (अल्टिच्युड सिक्नेस) डर र हिउँको सिरेटोबीच दावा नै त्यहाँका लागि भगवान बनिदिन्छन्। कसैको भारी बोकिदिने, कसैको हात समातेर हिउँ पार गराइदिने, त कसैलाई तातो पानीको बोतल सुत्ने बेला ब्यागमा हालिदिने जस्ता साना लाग्ने कुरामा पनि कति ठूलो आत्मीयता लुकेको हुन्छ, त्यो भोग्नेलाई मात्र थाहा हुन्छ। जब अनेक कष्ट झेलेर पर्यटकहरू पास (Pass) को चुचुरोमा पुग्छन्, तब खुसीले रुँदै दावालाई अङ्गालो हाल्छन्। त्यो बेला दावालाई महसुस हुन्छ— भाषा फरक होला, देश र रङ फरक होला, तर खुसी र कृतज्ञताको आँसुको रङ त संसारभरि एउटै हुने रहेछ।
दिनभरिको हण्डर र थकाइपछि बेलुकाको समय झनै भावुक र रमाइलो हुन्छ। लजको डाइनिङ हलमा थाकेका पाहुनालाई हँसाउन दावा आफैँ कम्मर भाँचेर नाच्छन्। जब सबै मिलेर ‘रेशम फिरिरी’ गाउँछन्, तब सिङ्गो हल जुरुक्कै उठ्छ। तर, यो रमाइलोभित्र पनि एउटा मधुरो उदासी लुकेको हुन्छ। १५-२० दिनसम्म आफ्नो परिवार जस्तै गरी सुख-दुःख साटेका ती मान्छेहरू भोलि अर्कै देश उड्दै छन् र सायद जीवनमा कहिल्यै भेटिने छैनन् भन्ने कुराले दावाको मन अलिकति भारी बनाउँछ।
यात्रा सकिएपछि काठमाडौंको एयरपोर्टमा खादा लगाइदिएर बिदा गर्दा पर्यटकहरूले आँखा रसाउँदै भन्छन्, “थ्याङ्क यु मेरो साथी, तिमी नभएको भए म यो सपना पूरा गर्न सक्दिनँ थिएँ।” त्यो क्षण दावाको खल्तीमा आउने टिप्सभन्दा कयौँ गुणा बढी मूल्यवान् बनिदिन्छ।
पर्यटक त आफ्नै देश फर्किन्छन्, तर दावाको जीवन फेरि त्यही चक्रमा घुमिरहन्छ। एउटा ग्रुप बिदा गरेर भोलिपल्टै अर्को नयाँ ग्रुपको स्वागत गर्न उनी फेरि एयरपोर्ट पुग्छन्। घरमा बुढी आमा बिरामी होलिन्, छोराछोरीले फोनमा “बाबा कहिले आउने?” भनेर सोधिरहेका होलान्। नेट नचल्ने हिमालका अनकन्टार कुनाहरूबाट हप्ताौँसम्म घरमा कुरा हुन पाउँदैन। मन अमिलो हुन्छ, तर जब उनी हिमालको फेदीमा उभिन्छन्, हिमालले उनलाई आफ्नै सन्तानलाई जस्तै सुम्सुम्याउँछ।
दुःखलाई हाँसोले छोप्ने, हिउँ जस्तै सफा मन भएका दावा जस्ता हजारौँ ट्रेकिङ गाइडहरू केवल पर्यटनका मेरुदण्ड मात्र होइनन्, उनीहरू त नेपालको ‘अतिथि देवो भवः’ संस्कारलाई संसारभर फैलाउने वास्तविक दूत हुन्।