३५ वर्षको ‘टेप रेकर्डर’ बन्द गर, अब देश बनाउने कि सिध्याउने?

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको ‘डिपार्चर टर्मिनल’ मा पासपोर्ट समातेर उभिएको २० वर्षको ठिटोलाई सोध्नुस्— उसलाई विगत ३५ वर्षको राजनीतिसँग कुनै मतलब छैन। उसलाई देश कसले लुट्यो भन्दा पनि यो देशमा, उसको भविष्य किन लुटियो भन्ने कुराले पोल्छ।

तर हाम्रा नयाँ भनिएका नेता र तिनका अन्धभक्तहरू अझै पनि त्यही एउटै पुरानो चक्का घुमाइरहेका छन्— “पुराना दलले ३५ वर्ष देश सिध्याए!” हो, सिध्याए। तर अब कतिन्जेल यही एउटै बहानाको ‘कसेट’ बजाएर आफ्नो नालायकी लुकाउने?

विगतका शासकले राजतन्त्र र पञ्चायतलाई सरापेर ३ दशक बिताए, अहिलेका नयाँहरू पुराना दललाई सरापेर आगामी ३ दशक बिताउने दाउमा छन्। तर समय घर्किसक्यो। नेपाल अहिले यस्तो गम्भीर र खतरनाक मोडमा छ, जहाँ कि त अब आर्थिक क्रान्ति हुन्छ, कि त यो देश सदाका लागि ‘वृद्धाश्रम’ मा परिणत हुन्छ।

हाइटी भन्दा गरिब: के यही हो हाम्रो स्वाभिमान?

संसद् र सामाजिक सञ्जालमा बहस तातिरहेका बेला भर्खरै सार्वजनिक एउटा तथ्यांकले हरेक देशभक्त नेपालीको टाउको शर्मले निहुरिएको छ। जुन हाइटीमा १० वर्ष अघिसम्म नेपालले संयुक्त राष्ट्रसंघको शान्ति मिसनमा सेना पठाएर सुरक्षा दिन्थ्यो, आज त्यो गृहयुद्ध र चरम अराजकताले थलिएको देश समेत प्रतिव्यक्ति आयमा नेपालभन्दा माथि छ।

प्रतिव्यक्ति आयको नाङ्गो चित्र (Per Capita GNI)
==================================================
हाइटी (भग्नावशेष देश): ███████████████████ $२,१४२
नेपाल (दुई-तिहाइ सरकार): █████████████ $१,४४७
==================================================

हामी विश्वकै गरिबमध्येका एक भयौँ, तर हाम्रा नेताहरू अझै संसद् र सामाजिक सञ्जालमा “३५ वर्षको इतिहास” पढाएर जनताको ताली खाइरहेका छन्। यो ताली बजाउने बेला होइन, नेतृत्वको कठालो समातेर प्रश्न सोध्ने बेला हो।

उस्तै भूगोल, उस्तै चुनौती: तर अरू देश कहाँ पुगे?

नेपाल जस्तै भू-राजनीतिक, भूपरिवेष्ठित (Landlocked) वा उस्तै भौगोलिक बनोट र जनसंख्या भएका विश्वका अन्य देशहरूसँग तुलना गर्दा नेपाल आर्थिक रूपमा कति भयानक खाडलमा छ भन्ने अझ स्पष्ट हुन्छ। अझ हाम्रै छिमेकी पहाडी मुलुक भुटानलाई हेरौँ, जसको प्रतिव्यक्ति आय नेपालको तुलनामा तेब्बरभन्दा बढी छ:

देश	नेपालसँगको समानता	प्रतिव्यक्ति जिडिपी (Nominal GDP per Capita)	नेपालको तुलनामा स्थिति
नेपाल	भूपरिवेष्ठित, पहाडी भूगोल	$१,५१३	आधारभूत सूचक
ताजिकिस्तान	भूपरिवेष्ठित, पहाडी भूगोल, रेमिट्यान्समा निर्भर	$१,९४०	नेपालभन्दा झन्डै ३०% बढी
किर्गिजस्तान	भूपरिवेष्ठित, पहाडी र कृषिप्रधान	$३,२००	नेपालको तुलनामा दोब्बर बढी
भुटान	हिमाली भूगोल, भूपरिवेष्ठित, जलविद्युतमा जोड	$४,८७०	नेपालभन्दा ३ गुणा बढी!
मंगोलिया	दुई ठूला छिमेकीको बीचमा भूपरिवेष्ठित	$६,६५०	नेपालभन्दा ४ गुणा बढी

पहाडी भूगोल वा भूपरिवेष्ठित हुनु मात्रै गरिबीको कारण होइन भन्ने भुटान र यी अन्य देशहरूको आर्थिक वृद्धिले प्रमाणित गर्छ। भुटानले आफ्नो जलविद्युत र ‘हाई भ्यालु, लो भोल्युम’ पर्यटन नीतिको बलमा देशलाई समृद्ध बनाउँदै लैजाँदा, हामी भने अझै इतिहासकै गनगन र ३५ वर्षे भाषणबाजीमा अल्झिएका छौँ।

बहानाबाजीको अन्त्य: दुई-तिहाइ बहुमतको ‘ब्रह्मास्त्र’

अहिलेको सरकार र सत्ता साझेदारहरूसँग संसद्मा दुई-तिहाइको प्रचण्ड बहुमत छ। यो कुनै साधारण शक्ति होइन, यो नेपालको इतिहासमै विरलै पाइने नीतिगत ‘ब्रह्मास्त्र’ हो।

           संसदको कुल सिट संख्या
[░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░]
 ◄───────── दुई-तिहाइको महाशक्ति ─────────►
        (बहाना बनाउने ठाउँ अब शून्य छ!)

अब सरकारले कति पनि बहाना बनाउन पाउँदैन।

• कानुन बाझियो? दुई-तिहाइ छ, रातारात बदल्नुस्!
• ब्युरोक्रेसीले टेरेन? ऐन संशोधन गरेर तह लगाउनुस्!
• विपक्षीले अवरोध गर्‍यो? बहुमतको बलमा देश विकासको बाटो खोल्नुस्!

यदि यति हुँदा पनि फाइलहरू टेबलमै घुमिरहन्छन् र युवाहरू खाडी नै उडिरहन्छन् भने, सम्झनुस्— दोष पुरानाको होइन, अहिलेका शासकहरूको नालायकीको हो।

अबको फोकस: एक सूत्रीय एजेन्डा – ‘रोजगारी कि राजीनामा!’

नेपालको युवा बेरोजगारी दर डरलाग्दो रूपमा आकासिएको छ। त्रिभुवन विमानस्थलबाट दैनिक २,००० भन्दा बढी ऊर्जावान् युवाहरू देश छोडेर भागिरहेका छन्। यो आप्रवासन होइन, यो यो देशको रगत बगिरहेको (Blood Drain) अवस्था हो।

अब सरकारको फोकस केवल र केवल आर्थिक आपतकाल र रोजगारी सिर्जनामा मात्र हुनुपर्छ।

1.लाइसेन्स राज र रेड-टेपको तत्काल अन्त्य:पहिलो ३० दिन.

एउटा सानो उद्योग खोल्न १० वटा मन्त्रालय र ५० वटा दलालको गोडा ढोग्नुपर्ने झन्झटिलो कानुनलाई यो दुई-तिहाइ बहुमतले तत्काल खारेज गरोस्। व्यापार गर्ने वातावरण “एक क्लिक” मा झारियोस्।

2.स्वदेशी उत्पादनमा ‘करमुक्त’ क्रान्ति:पहिलो ९० दिन.

नयाँ स्टार्टअप र उत्पादनमूलक उद्योगलाई पहिलो ५ वर्ष पूर्ण रूपमा करमुक्त (Tax-Free) गरियोस्। युवाहरूले विदेशमा बगाउने पसिना आफ्नै माटोमा बगाउन पाउने गरी सस्तो ब्याजमा पुँजी उपलब्ध गराइयोस्।

3.प्रत्येक महिना ‘रोजगारीको रिपोर्ट कार्ड’:निरन्तर.

अब कुन भ्रष्टाचारी समातियो भन्ने हल्ला मात्र होइन, यो महिना स्वदेशमा कतिवटा वास्तविक रोजगारी सिर्जना भए, त्यसको डेटा सरकारले जनताका अगाडि राख्नुपर्छ। भाषण बन्द, डेटा सुरु!

रास्वपा वा जुनसुकै नयाँ दलका अन्धभक्तहरू, आफ्ना नेताका कमजोरी लुकाउन सामाजिक सञ्जालमा ट्रोलिङ र गालीगलौज बन्द गर्नुस्। नेतालाई भगवान् होइन, नोकर बनाउनुस्। यदि नयाँ शक्तिले पनि पुरानाकै जस्तो ३५ वर्षे बहाना बनाइरहने हो भने, यो देशको पतन निश्चित छ।

हामीलाई भूतकालको गनगन गर्ने नेता चाहिएको होइन, भविष्य बदल्ने नायक चाहिएको हो। कि त रोजगारी देऊ, कि त कुर्सी छोड!